(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Praemissa est dissertationis de Luceria Apuliae urbe [microform]"

p 



MICROFILMED 1 993 
COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES/NEW YORK 



as part of the 
"Foundations of Western Civilization Preservation Project 



Funded by the 
NATIONAL ENDOWMt:NT FOR THE HUMANITIES 



Reproductions may not be made without permission from 

Columbia University Library 



COPYRIGHT STATEMENT 



The copyright law of the United States - Tltle 17, United 
States Code - concerns the making of photocopies or 
other reproductions of copyrighted materiai. 

Under certain conditions specifled in the law, llbraries and 
archives are authorized to furnish a photocopy or other 
reproduction. One of these specified conditions is that the 
photocopy or other reproduction is not to be "used for any 
purpose other than private study, scholarship, or 
research." If a user makes a request for, or later uses, a 
photocopy or reproduction for purposes in excess of "fair 
use," that user may be liable for copyrlght infringement. 

This institution reserves the right to refuse to accept a 
copy order if, in its judgement, fulfillment of the order 
would involve violation of the copyright law. 



A UTHOR: 



WACHSMUTH, 

GUILIELMUS 



TITLE: 



DISSERTATIONIS DE 
LUCERIA APULIAE URBE 



PLA CE 



LIPSIAE 



DA TE: 



1844-1845 



Restrictions on Use: 



COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES 
PRESERVATION DEPARTMENT 

BIBLIOGRAPHIC MICROFORM TARG ET 



Original Material as Filmed - Existing Bibliographic Record 



■ ■ ■ m ' 




acV^ 'o-i"'AV. -F-Y-Yvs^- nft4---l 2£^ 



yfi 



L 



V\ae uvbe, 

Ups\Be 13^4.-4-5. ^c\. 0. ^^W, 



k' 



u- 



p 



I 



yy -YY^z-yy^ ( 



or^ o\ ^o\^x^^^^- 



Master Negative # 



TECHNICAL MICROFORM DATA 

FILM SIZE: ^S-Sj^^^^:^. REDUCTION RATIO: U^ 

IMAGE PLACEMENT: IA(lIA. IB HB 

DATE FILMED: ^tii^-^Ui- INITIALS __ 



FILMEDBY: RESEARCH PUBLICATIONS. INC WOODR RTnnF. CT 




COLUMBIA UNIVERSITY LIBRARIES 
PRESERVATION DEPARTMENT 



Master Negative # 



Restrictions on Use: 



BIBLIOGRAPHIC MICROFORM TARGET 



Original Material as Filmed - E:)dsting Bibliographic Record 



k^ ■ I lir il ■ «Mi».— ^ I m — 



%... 



94-5L9.&.Uust__Erv^es\i, I. Jl.^V. ^^oUvi .._+ K. 



yf\ 



, Ki. \/ov\ ^Ver-nloacU. 






t < 



DV^ 



O 



TECHNICAL MICROFORM DATA 



•^t^ 



.1 rf ■<• 



FILM SIZE: 

IMAGE PLACEMENT: 
DATE FILMED: Hjr^ 



WlrVT^ 



REDUCTION RATIO: 




3 INITIALS ^^r_ 



/(^ 



FILMEDBY: RESEARCH PUBLICATIONS. INC WOODBRIDGE. CT 






Association for information and Image Management 

1100 Wayne Avenue, Suite 1100^ 
Silver Spring, Maryland 20910 

301/587-8202 




Centimeter 

12 3 4 5 

lllllllllllllllllUlllllllllllllllllllllllllllll 



6 7 8 9 10 11 

liiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliiiiliii 



12 13 14 

iliiiiliiiil 



15 mm 



iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiii 



rTT 



Inches 



ITT 



1 



T 



TTTT7 



TTT 



1.0 



l.l 



1.25 






2.8 
3.2 

M 

4,0 



1.4 



TTTTJTT 

4 

2.5 



2.2 



2.0 



1.8 



1.6 



TTT 




MnNUFnCTURED TO PIIIM STfiNDfiRDS 
BY fiPPLIED IMfiGE. INC. 




M 



••• ••^. • • • » , 

! • • r • » •! 'i 
• • • • •»»»», 

••• ••• 1 • • ••.»* 

• ••••»,•; 



> 



• > 



• • •- 

• • 



M E M O R I iflLltt 



• • . :•'."' 

• • •» »,' ', 

•• • > j > t 

• ••»»-,1,1 



j ' i 



• • ••» 

• • • . 

• ...» 

• . . » 



lOANNIS AUGUSXr ERNESTI 



Dii: XII. m. sfiPT. A. nDCCCxiiiv. 



HORA IX. 



IN AUDITORIO lURISCONSULTORUM 



ORDINIS ILLUSTRIS CONCESSU 



SOLEMNI ORATIONE CELEBRANDAM 



I ND I C I T 



eHJIl^IEZMUS WACUSMMJTH 

ORD. PHILOS. H. T. DECANUS. 



, "^. 



Praemisia est dissertationis de Luceria Apuliae urhe 

Fars L 



liiPisiAi: 

TYPIS 8TARITZ1I, TYP06R. ACAD. 



'XS 



-- --,^«|^?^^'*.tyi*^#J 



• < 



• " 

• 1 1 

• I 

• I « 



I c 

I < 

c <■ 
t 



• ^ 9 0^,^3' 3 ) j 



'>-)-) -5 



' ' ^ i )' 



^ ,^ ^ ^^ ^ 



) , ' o , ) ? > 



J J 
9 



o» J ••• e ' • ', 



/> e Luceria^ Ap ul ia e nrh e. 



A 

'D 
CO 



Cogitanti milii de dissertationis academicae materia, qua tra- 
ctanda orationi in I. A. Ernesti memoriam habendae praefarer, 
peropportune in manus venit egregium et nitore eximio conspicuum 
opus, Ducis de Luynes, Musis amici literarumque et artium patroni 
magnanimi^ cura editum et munificentissime compluribus Germa- 
niaeviris doctis dono datum: 

Rechcrches sur les monumem et V histoire des Nor* 
m a n ds et de la m a iso n de Souabe dans Vltalie meridionale^ 
publiees par les soins de M, le Duc de Luy^ies^ memhre de 
V academie des Inscriptions etBelles-lettres. Textepar Huil^ 
Inrd-Breholles^ Traducteur de Matthieu Paris, Dessins par 
Victor Baltard^ Architecte. Par.^ Imprim. de C. L. F. Pan- 
clcouclce 1844. 

In quo quidem tam narratione quam tabulis rerum gestarum 
memoria ita amplificata est atque illustrata, ut eiusmodi curas 
ducales praedicare et iusta laude prosequi pium sit officium, lam 
quod post Aegypti descriptionem Napoleonis cura editam evenitj 
ut terrae istius accuratius etiam cognoscendae aculeos relinqueret, 

A 2 



27201? 






• • ••'. '.• !*• « * 

• ■ (I •;•••• t 
,1 • ••• :•• • t « 

• •• ••,.;••• •• 

• « • • •• 



C f* 



c , ' 



. •..••••••, c <: ; o 6 ^ • «^ 

• • • • •• ••« '• ' , C «^. *^^o 

•. , • • • • -• . c c c ^ „. e o 



ideW de Raumeri lueulenta Holienstauforum liistoria dicendum, 
Inprimis apud liostram gentem, principum illorum infausta Italiae 
cupidine male liabitam, quum admiratio virtutis in illis conspicuae 
tumflebilis exitii, quo illustris domus novissima proles interemta 
est, memoria ita vigent, ut singula aetatis istius momenta retra- 
ctata et dilucidata siugulari studio amplectamur. Equidem tabula, 
qua castelli ad Luceriam Apuliae urbem antiquissimam aFriderico 
II. Imperatore exstructi ruderarepraesentantur, aspecta, quae de 
urbe ista tradita sunt, maxime quae Saracenorum a Friderico II* 
60 missorum conditionem spectant componere commodum duxi. 

I. 

Igitur Luceria Dauniorum, gentis Apulae, urbs vetustissima, 
ct quae antiqua sacra votiva in Minervae templo Strabonis aetate 
asservataDiomedi debere dicebatur^), in Samnitium confinio, unde 
planities fertilissima, quaDiomediscampi continentur, mare versus 
porrigitur, ad ipsas radices Apennini prope flumen Cerbalum in 
plano sita^), primum in bellorum inter Romanos et Samnites 
gestorum Mstoria commemoratur. Muris eam cinctam fuisse nisi 
e rerum gestarum memoria pateret, pro vetustarum urbium 
Italicarum ratione coniiciendum esset; quod vero in coUe, qui ad 
ipsam urbem Apennini iugo contiguus eminebat, arcem exstruere 



1) 'Ev f.iev rw r/J^ 'Ad-V/vag isoio rrjg iv AovAtoicc^ naXauc ava&ii^ava* 
7ca\ avrri S' VTiriQ^s noXig aQ-^aia JavvitoV', vvv bk TnariiivwTai^ Strab. 
1, VI, e<i. Casaub. p. 284 A* 

2) Liv. 9, 26. 



Luceriae incolae neglexerant, id indolem eorum minime militarem 
aut ambitiosam fuisse ostendit, atque re vera Apuli universi ac 
singuli in armis minime strenui aut experti fuerunt Ex isto vero 
colle tota fere planities ita pendet, ut praesidium ibi collocatum fa- 
cili negotio eam continere, ad alterum vero latus, Apenninum 
versus, montium fauces, unde liostis egredi nitatur, egregie clau- 
dere possit. lam curis eiusmodi militaribus Lucerini supersedentes 
cum reliquis Apulis Samnites incommodos camporum suorum 
laeta segete florentium vicinos gravabantur, atque, posteaquam 
alterum Samnitium cum Romanis bellum exarseratRomanorumque 
virtus longe lateque per Italiam inferiorem audiebat, ad bosce sese 
adplicantes atque arma virosque polliciti a. u. 429 foedere iu 
amicitiam Romanorum recepti sunt^). Lucerinos autem reliquo- 
rum fuisse quasi praedes Apulorum ex iis, quae posthac gesta 
sunt, apparet. Siquidem Samnites paucis annis post, a, u. c. 433, 
Luceriam urbem obsidebant, quod quum Romanis nunciatum esset, 
ad urbem obsidione liberandam exercitus eorum per medios Sa- 
mnitium fines in Apuliae planitiem pervenire conatus ad furculas 
Caudinas a Pontio, Herennii filio, in deditionem venire coactus 
est^). Interea Samnites Luceriam expugnaverant, ibique obsides 
a Romanis sub iugum missis datos in custodiam tradiderant ^). 



3) Liv. 8, 2 5. 

4) Liv. 9, 2 sqq. 

5) Ita factum esse ex iis, quae Livius 9, 12 narrat, coniiciendum est: 
Livium vero rei gestae memoriam in iis, quae praccedunt, silentio praeteriisse, 
iam Perizonius, animadvers. histor. Cap. IV, p. 109 ed. Harles., monstravit. 



t'ii 
fi 



/1 



\ 



Anno sequente Papirius CursorConsul adLuceriam recuperandam 
exercitum in Apuliam duxit, eam obsidione pressit, Samnites 
opem laturos ad Luceriam magna clade affecit atque urbem re- 
cepit^). Verumtamen aliquot annis post, a. u. c. 440, Poetelio 
et Sulpicio Coss., proditione urbs Samnitibus tradita est. ftuod 
quidemRomani statim ulti sunt, quippe urbe primo impetu capta 
Lucerinos et Samnites ad internecionem ceciderunt. duo facto 
ut fidei haud ambiguae locus crederetur stabileque ipsis esset ista 
in regione ad Samnites in montibus continendos valde opportuna 
praesidium, coloniam 2500 civium eo miserunt^). Ab eoinde tem- 
pore Romani semel tantum ad istam urbem signa cum Samnitibus 
contulisse videntur, siquidem a. u. c. 460^ Posthumio Megello et 
Atilio Regulo Coss., Samnites adobsidendamLuceriam e montibus 
egressi ab Atilio pugna cruenta victi sunt^). 

Bello Punico altero Hannibal Apuliae vastationem a Luceria 
exorsus est, annoque sequente in ista quidem planitie ad Cannas 
Romanorum delevit exercitum, quam cladem immanem defectio 



6) Liv. 9, 1 5. 

7) Liv. 9, 2(j. Cf. Diodor. 19, 72 qui coloniam iam anno praeterito, 
Papirio et Publilio Coss. , deductaui esse tradit, et Vellej. 1, 14., qui octo post 
Alexandriani conditam annis id factum esse perliibet. 

8) Liv. 10, 3 5. Quod Diodorus 19, 7 6 de Poctelii et Sulpicii Coss. 
victoria ad urbem Cinnam^ quam nemo novit, ex Samnitibus reportata perhibet, 
id a Cluverio perperam de Luceria intelligi recte Wesselingius ad istum Diodori 
locummonuit. Livius enim , qui 9, 27 Coss. istorum victoriam commemorat, 
Samnites ex Apulia ad Caudium revocatos ibique pugnam commissam esse, 
Samnitesque caedi superstites Beneventum fugisse tradit. Id vero nulio luodo 
ad Luceriam referri potest. 



..civltatum plurimarum Italiae inferioris sequebatur, neque post 

.locis illis abstinuit visendis, quippe quem mulierculae amorfre* 

quenterSalapiam urbemApuIam duceret^); Luceria tamen non po- 

titus est^^), Lucerinique bello senescente a Senatu propter fidem 

immotam laudati sunt*^). 

Missa facimus loca apud veteres scriptores exstantia, quae 
Luceriam coloniam haud ignobilem per secula insecuta fuisse ^*), 
nil vero de eius statu accuratius nos docent, nisi forte, eam bello 
inter Caesarem etPompeium exorto, antequam hicltaliam desereret, 
copiis Pompeii colligendis opportunam esse visam*^), inter muni- 
cipia vero Romana tertio p, Chr. seculo praetoris Apuliae eam 
fuisse sedem^^). 

lam vero antcquam ad medium acvum , quo insignem famam 
nacta est Luceria, procedamus, de duplici literae initialis scribendi 
ratione tam apud veteres quam recentiores scriptores usu veniente 
dicere a re nostra haud alienum esse videtur. Scilicet Nuceria apud 
nonnullos antiquitatis scriptores legitur, e. g. apud Ptolemaeum '^), 
Appianum^^), in tabula Peutingeriana, neque minus in nonnullis 
Livii historiarum libris manuscriptis ^'^). Quonam modo id fieri 



9) Poljb. 3, 8 8, 5. Plin. H. N. 3, IG. 

10) Liv. 23, 33. 37. 

11) Liv. 27, 10. 

1 2) Plin. H. N. 3, 10 et quos practerca laudavit Cluver. ItaL ant. p. 1215. 

13) Cic. ad Att. 7, 12. Caes. b. c. 1, 24. Appian. b. c. 2, 3 8. 

1 4) Tab. Peuting., ubi aedes Praetorium Lucerianum (Lucerinumjinscriptae. 
1 5) Novxsgia l47iov?MV ed. Nobb. p. 1 54, 

1 ()) De b. civ. loco supra laudato. 

17) Ita 9, 38, 2. 23, 33, 5 ubi v. Drakenborch. annotat. 



V 



1 



8 — 

potuerit, non solum oris atque auris negligentia ad literas istas 
inter se commutandas proclivi, sed eo quoque explicatur, quod 
tria in Italia fuerunt oppida nomine Nuceriae appellata. Nempe 
1) Nuceria in Campania ad flumen Draconem sita^»), cognomine 
Alfaternai^), quod, nisi omnia me fallunt, cognationem cum urbe 
Alifarum Samnitica a Samnitibus, qui e montibus in Campaniam 
a. u. c. 331 degressi erant^»)^ derivandam arguit, cuius oppidi satis 
frequens mentio est facta^i); 2) Nuceria in Umbria ad viam Flami- 
niam prope Iguvium sita , cui nomen Camellariae eidemque Favo- 
niae additum erat22;; denique 3) Nuceria adPadum sita^^). lam 
in confundendis literis L et N liuius vulgarior usus fuisse videtur, 
unde factum , ut medio aevo Luceria Apula plerumque Nocera 
appellata sit^*). In nomine Nuceriae scribendo raro fluctuant 
codices, neque vero desunt, qui L pro N exhibeant^^), rursus 
Nuceriae ad Padum sitae nomen vulgi ore prorsus in Luceriam 
transiit, unde nunc Luzzara dicitur ^^). 



18) Procop.2, 637. ed. Bonn. 

19) Diod. 19, G5. Plin. 3, 8, 9. 

20) Liv. 4, 37. 

21) Liv. 9,38. 41. 23, 15. 27, 3. . , _, , . 

22) Plin. H. N. 3, 39. Strab. 5, 227 cd. Caiaub. r, xa ^vhva ar/ua 

igya^ouev)]. 

23) Ptolem. p. 148 ed. Nobb. Cluvcr. Ital. ant. p. 281. 

9 4) La quale allora si chiamavaLiucera(Luceria) c oggi si chiama Nocera. 
Rieord"! Malesp. ap. Murator. scriptor. rer. ItaUc. 8, 9 58 A. lisdemque ferc verbia 
„che anticamente - si chiamavaLuccra ed oggi si chiama Noccra- Giov. \dlam 
ap. Murator. Vol. XIH, p. 162 A. 

2 5) V. Drakenborch. ad Liv. 9, 3 8, 2. 

26) Cluver. Ital. 281. 



9 

In qua literarum L et N inter se commutandarum incuria 
equidem virorum istorum sententiae, qui censent, urbi Apulae 
et oppido Padano utrumque nomen, Luceriae atque Nuceriae, 
antiquitus suo iure fuisse, adstipulari nequeo. Etenim ex iUa 
sententia tibi persuadeas, duplicem nominis radicem, ^lucem et 
riucem," ubi Latinam premis originem, statuendam esse, quod 
liaud consentaneum est. 

ftuae quum itasint denique quaeritur, annon propter fluctuan- 
tem literae initialis scriptionem apud scriptores in rebus gestis 
ennrrnndis Luceria nostra cum Nuceria una alterave ita ccnfusa 
sit, ut quid unicuique debeatur, inde sit turbatum. Id quidem 
factum esse liaud animadverti, nisi forte huc referre velis liistoria- 
rum Livii locum, quo de Cumis sermo, verum de Luceria cogitan- 
dum est, ut qui Cumas scripsit, Liviusne an librarius, Nuce- 
riam urbem Campanam haud ita longe a Cumis distantem in animo 
liabuisse videatur^T^). Sed liaec probabili coniectura assequi vix 
datum est. duod si medio aevo eiusmodi commutatio facta est, 
id, praeterquam negligentia in literis L et N articulatim discernen- 
dis obvia, eo explicari possit, quod sicut Luceria Apula, cogno- 
mine „degli Saraceni" gaudebat, ita Nuceria Campana j^degli 
pagani" appellabatur, propterea quod decimo p. Chr. n. seculo 
Saraceni ibi sedem nacti esse dicebantur^^). Cuius confusionis 
exemplum quidemme fugit, at vero, quum Nuceriae Campanae 



27) V. Drakenborch. ad Liv. 23, 3 7 §. 13. 

2 8) V. Ducis de Luynes Recherches. p. 139. V. 1 

B 



\ 



-i 



/S-a 



• m^i^ : 



f - ;4? 



10 



11 



I 



inmedii aevi liistoriis liaud ita exigua sit ratlo, monendum esse 
videtur, ut ne quis Friderici de Raumer mirratione, Fridericum 11. 
Siciiiae Saracenos Noceram traduxisse^^), urbem Campanam 
intelligens, fallatur. 

n. 

lam iter liistoricum pcr medii aevi secula pergere tempus est. 
lo-itur seculis inter imperii Romani occidentalis exitum atque Nor- 
mannorum in Apuliam adventum liaec regio cum eaque Luceria 
urbs, iam episcopi sedes^^), plerumque in ditione ducum Rene- 
ventanorum erat, eamque istis quoque temporibus munitam fuisse 
eo apparet, quod Constans II. Imperator Constantinopolitanus im- 
pressione in Apuliam facta Luceriam vi cepit. Simul opulenta 
tunc temporis fuisse dicitur^^). 

Expugnata a Constante et diruta in ruinis haud diu iacuisse 
videtur Luceria. Etenim Caroli Magni aetate denuo eam muris 



29) Hist. Hohenstauf. 3,296. 

30) UgheUi, Italia sacra Vol. IX, p. 314. 

31) Igitur quum Constans AuguRtus Tarentum venisset, egrcssus deindc 
Bcnevcntanorum tines invasit omnesque pene, per quas venerat, Longobardoruni 
civitates ccpit. Luceriam quoque, opulenUtm Apiiliae civUatem^ expugnatam fortius 
invadens diruit et ad solum usque prostravit. PauU. Diacon. de gest. Longo- 
bard. 5, 17. Quo in loco simul de urbe sermo est, quam infra commemorarc 
ad rem pcrtinet, scilicet .4cAercw/m , cuius nomen tunc iam in formam recen- 
xXoYtm Acerenliae mutari coeptum erat. Siquidem Paullus Diacouus, qui 1. 2, 

* 

cap. 21. Agerentiae nomen exhibet, narrationem de Constantis Imperatons 
expeditione ita pergit: Arentiam sane propter munitissimam loci positioneni 
capere minime potuit, ubi Acerentiam vel Agerentiam legendum esse nemp non 
videt, nonnullique codices manuscripti a Muratorio (Script. rer. Italic. Vol. 1.) 
laudati genuinam nominis formam exhibent. 



cinctam fuisse traditum est. Cuius quidem filius Pippinus belli 
contra ducem Beneventanum gerendi causa in istas regiones mis- 
sus^^) Luceriam a, Chr. 802 obsidione fatigatam cepit in eaque 
praesidium collocavit ^^). 

PauIIo postGrimoaldusBeneventanus dux eam recepit, neque 
vero quicquam inde in istis regionibus firmum, stabiie aut bene 
ordinatum, imo de earum dominio simultates inter Longobardorum 
ipsos principes, interque Longobardos atque Graecos, eodem fere 
tempore Saraceni, sec. septimo Africa septentrionali et seculo 
nono ipsa Sicilia potiti, ad diripienda loca Italiae inferioris marl- 
tima frequentes. Ad ea quae sequuntur cum supra dictis nectenda 
Terbo monuisse saterit, Normannos ad frequentanda loca sancta, 
quorum in Apulia famosissimum Micliaelis arcliangeli ad montem 
Garganum (Sant' Angelo) , peregrinantes, audacia, fortitudine et 
armorum genere insignes, primuni ad Salernum Saracenorum 
praedam agentium et ferentium victores, mox in Apuliam trans- 
gressos et in urbe31elfi arcem beili nactos, inde universam Italiam 
inferiorem atque, antequam seculum undecimum exiisset, Sici- 
liam quoque subegisse. Per totum vero tempus, quo Normannorum 
duces et postea reges hisce regionibus imperitaverunt, Luceriae 
semel tantum, quantum equidem scio, ita mentio facta est, ut eam 



32) Romuald. Salcrnit. ap. Muratorii scriptt. rer. Italicar. 7, 154 A. 

33) Einhardi annal. ap. Pertzii Monumenta Germaniae historica Vol. I. 
p. 190: Luceria quoque frequenter obsidione fatigata ac ipsa in deditionem 
accepta , praesidiumque nostrorum in ea positum. Cf. quae annales Fuldenses 
ap. Pertz. 1, 3 53 iisdem fere verbis tradunt. 

B 2 



\ 



^|i%--*^ 



^li 



12 

munimentis ellaninnnc cinctam esse tloceamur. aulppe Roge- 
rius Bursa dux, Roberti Guiscardi fiUus, eam, quae ab ipso defe- 
cisse videtur, expugnavit^'*). 

lam ad ea tempora perventum est, quibus Luceria Saraceno- 
rum Siculoriim atque Africanorum ibi coUocatorum sedes, „nidus 
atque cavea»^),'' in Ilolienstauforum historia haud contemnendas 
e'nt partes. Etenim posteaquam SicUiae atque Apuliae, quod 
tunc erat Italiae inferioris nomen, ad Fridericum II. devolutum 
erat re-num, is ex Germania in hasce regiones redux, Saracenos 
inSicilia insula pacis plerumque turbatores alia atque anteafactuni 
erat ratione aggredi atque prorsus domare constituit. Bello 
contra eos prospere gesto atque magno eorum numero capto, 
ad viginti hominum millia in Italiam traduxit atque ad urbem Lu- 
ceriam^^lhabitareiussU, quod nondum de habitationibus urbicis 
sedita accipiendum est, UIo tempore Fridericum sat habuisse ut 
Saraceni a SiciUa mari et montibus interpositis seiuncU essent, 
atque sub tug-uriis eos habitavisse ^'). 



r,*? 



34) RoniuaM. Salernit. ap. IMurat. 7, 179 A. 

3 5) Saha Malasplna ap. Murator. 8, 8 58 C. 

3G) Richard. deSancto Germano ap. Murat. 7, 99G. Ricordano Malespini 
op. Murat. 8, 95 8 A. — e missegli in Puglia in una cittu diserta, ehe antica- 
mente fu in lega cogii Romani, e fu disfatta da* Sanniti cioe da quegli di Bene- 
vento, la quale allora si chiamava Liucera c oggi si chiama Nocera, e furono 
piu di cento trenta (£) uomini ; onde quella citta rifeciono molto forte, e quegli 
piu volto corsono le terre di Puglia, e guastaronle etc. Cf. Giov. Villani ap. 
IMurator. 13, 1(32. Cf. supra n. 24. 

37) Ita concinnari posse videntur , quae Richardus de S. Gerraano loco 
supra laudato de Saracenorum traductione in Apuliam ct quae appendix ad Gau* 



%4 



ta 

Nempe anno demum 1233 Luceria castello firmissimo, quod 
Fridericus II. in colle prope urbem vetustam nondum plane deser-r 
tam sito saxis poUssimum murorum urbis Troiae ideo dirutorum 
exstruendum curavit^^), novam induit speciem. Luceria urbs ca- 
steUo ita adnectebatur, ut quid inter hoc et Ulam interfuerit, parum 
co"-noscatur^^). Nostra aetate urbis in plano sitae umbra superest, 
scilicet oppidum, cui maior ab episcopo, quam ab incolarum 
frequeutia honor; castellum vero omnino desertum est. Eius vero 
rudera a Sancto-Nono abbate levi brachio atque perfunctorie modo 
delineata^^) accuratissime in egregio Ducis deLuynes libro descri- 
buntur tabulaque adiecta repraesentantur, quam quum dissertationi 
addere non sit datum, non possum quin descriptionem illam trans- 

scribam. 

.^Frcdcric fit consfruire alors unc vaste citadclle^ notivclle 
t^ille derricre V ancicnnc et a un demi-mille cnviron. Sur trois 
cotcs de la montaf/ne sctendit une enceinte dc brif/ues ct de 
picrrcs relice a cf/ale distancc par (juinxe tours en saillic\ dont 
trcize a anr/Ic droit ct deux cn forme dc pohjffones irrcr/uliers. 
Ce sont ccllcs f/ui dominent les deux arctes de la collinc. Le 



fredum Malaterram ap. Murator. 5, 624 C narrat: — ct fccit illos morari in 
plano Siciliae (Apuliae?) in Casalibm. 

38) Richard. de S. Germano ap. Murator. 7, 1031 B. Tunc (a. 1233) 
iussuImperatorisLucerium civitasSaracenorumfirmatur, Troiaemoenia diruuntur. 

39) Apud Ughell., Ital. sacr. 1. 1. haec tradita sunt : Fridericus II. solum 
cpiscopum cuni duodecim clericis ibi reliquit. Episcopus in veteri cathedrali 
pauper et paene exauctoratus remansit. 

40) Saint-Non, Voyage en Italic 2, 522 sq. 



s 



14 



15 



cofe qni rcffardait la vUlc ct giii scul ciait acccssihlc^ sc troutaif 
protef/e par un fossc larf/e ct profond^ (jni snivait Ic trace du 
front dcfeHdu lui-fncmc par sept tours cn formcs dc bastio?is ct 
par deux tours rondcs a chaquc cxircmite. CcIIe de f/auchc^ 
plus f/rande que V autre^ cst d^ une bclle conservation; clle a 
cncorc son couronncmcnt ct ses crcnenux ; Ifi plfiie-forme de 
V autrc cst ruincc^ ct Tfi oii veillait V archer Sarrasin^ scTcve 
mfjourdhui un tclcfjraplic. 

(Tetait sur cefront^ cnire le second ct Ic troisieme bastion 
(tdroife^ fjue souvraitlaportcprincipale de la citfidelle^ dfins 
nn fuifjle rcntrant mcnage ft desscin; on y arrivait au moi/cn 
r/' un pont-Icvis donf on voit cncore nnpilier^ ct a cdte du ponf- 
levis se trouve un cscalicr couvert^ taille dans V cpfiisscur du 
mur cxtcrieur ct f/ui donnait communication cntre le sol de la 
ciffidelle et Icfossc. Derrierelcs bastions^ adroitede la portc^ 
on rcmfirf/uc un f/uadrilatere ohlonf/ ^ f/ui est V indication d^ une 
f/alerie soutcrraine dont les murs devaicnt servir de fondfitiou 
a des consfructio?is superieures, Ainsi V art navait ricn 7iCf/Iif/e 
pour rcndre la j)Iace im/jrenahle du cofe ou cllc ^iefaif pfis /jro" 
tcf/ec /Jfir la nfifnrc, 

Mfiis cc f/ui prouvfiit surtoutlaperfcction du travfdlj dcffiif 
le fort {iwx^ acropolis) bfiti non loin de la porte principale ct 
ap/nnjc surla partie scpfenfrionale de rcnccinte. 11 etaif cn 
pfirtie consfruif avec les pierres de tfiille fournies par les ruincs 
de T fincicnnc Lucerfi; et V abhc de Sfiinf-lSon^ f/ui la visitfi 
a Ifi fin du sieclc dernier^ admire Ic revetement de ce palais 



\m 



compose de cailloux lies avec un mortler nafurel si fortj f/u'iJ 
souffre la taille et lepoli^ ct f/uc le temps^ Vair ni Teau nontpit 
lc decomposer. Lefort de Liiccra forme un carre parfait; sa 
construction cst ires solide^ cf il na aucune porte apparcntc. 
Les murs sont cntalus ct nont d\iutres ouveriures que dcs mcur* 
tricrcs; dcrrierc cux rcffnc une f/alcrie vouiee h dcux ctfiyes. 
Le carrc de T intcrieur , qui comprcnait sans doute Ics chambres 
et les lof/emcnsj cst obstrue maintenant par un amas de dccom-^ 
hres^ au milieu desf/uels on ne pcut plus reconnaifre f/uUuic 
mlle ccntrale. Touf porte h croire f/ue ccfte acropolc cffiif le 
pfdais de V empereur ou^ en son ahscnce^ du gouverneur ^ ei 
le lieu ou ctaiff/arde le tresor (camera fiscalis). 

Quant a renceinte qui suivait Ic contour de la mo7itaf/ne 
et liavait f/ue trois portes (postica), dont tine seide parftit avoir 
cte a deux battants^ elle rcnfcrmait ^ au temps de Frcdcric //. 
et de scs successeursy dcs maisons^ des mosquees^ des arsenaux, 
des ateliers de tout f/enre ^ une veritable ville cnjin; mais foufcs 
les traces de ses construciions sont cffficecs; il ncn cxiste plus 
que quelqttcs murs de fondation epars sans conncxion."^ 



Sed liaec liactenus. ftuae de Luceria, Saracenorum sede, Sa- 
racenisque apud Fridericum II. eiusque filios stipendia merentibus 
narranda sunt, ea posterioribus curis altera dissertatione efficien- 
dis relinquo. Nunc ad id me converto, quod huius dissertatiunculae 
scribendae ansam dedit. 



i ^ i 



16 



EMORIA 



Indicenda cst eniin memoria lOANXIS AUGUSTI ERXE- 
STIj viri summi, qui, per longam annorum seriem universitntis 
Lipsiensis decus atque praesidium, propter innumera de studiis 
academicis atque literis philologicis et theologicis merita cele- 
brandus, posterorum pietati eo quoque nomen suum commendavit, 
quod stipendium philosophiae doctori atque bonarum artium ma- 
gistro apud philosophorum ordinem nostrum literas privatim do- 
centi praebendum legavit. Eius causa qui nunc hoc stipendio 
fruitur, lULIUS LUDOVICUS KLEE, Philos. Doctor et Bon. 
Artt. Magister, ad Scholam Nicolaitanam collega quintus, die XII. 
m. Sept. h. IX. in auditorio ICtorum, Ordinis illustris concessu, 
dc Diis Mmiihus Rommiornm orationem solemnem lOxlNISIS 
AUGUSTI ERiNESTI memoriae dicatam habebit. Ad eam ora- 
tionem audiendam RECTOREx>I ACADEMIAE MAGMFICUM, 
FROCERES UTRlUSaUE REIPUBLICAE GRAVISSI3I0S, 
CQM3IILIT0NES IIUMAMSSIMOS , qua decet observantia 
invitamus. 

P. P. Dom. XIV. p. Fest. Trinit. 31DCCCXLIV. 




FRIDERICI AUGUSTI GUILIELMI 

SPOHNII 



DIE: XX. m. IAX. A. 3![D€G€XI<V. 



' i 



H R A IX. 



IN AUDITORIO lURISCONSULTORUM 



ORDINIS ILLUSTRIS CONCESSU 



SOLEMNI ORATIONE CELEBRANDAM 



I N D I C I T 



€iVIIiIEIiMV& WACUSMJUTM 

ORD. PHILOS. H. T. DECANUS. 



Praemissa est de Luceria Apuliae urbe dissertationis 

Pars 11. 



L I P S I A E 

TYPIS GUIL. STARITZII, TYPOGR. ACAD. 



1 



^ 



16 



MEMORIAM 



Indicenda cst enim memoria lOAXXIS AUGUSTI EUNE- 

STI viri summi, qui, per longam annorum seriem universitatis 
Lipsiensis deeus atque praesidium, propter innum.ra de studiis 
academicis atque literis philologicis et theologicis merita cele- 
brandus, posterorum pietati eo quoque nomen suum commendavit, 
quod stipendium philosophiae doctori atque bonarum artium ma- 
gistro apud philosophorum ordinem nostrum literas privatim do- 
centi praebendum legavit. Eius causa qui nunc hoc stipendio 
fruitur, lULIUS LUDOVICUS KLEE, Philos. Doctor et Bon. 
Artt. 3Iagister, ad Scholam Nicolaitanam collega quintus, die XIL 
Hi. Sept h. IX. in auditorio ICtorum, Ordinis illustris concessu, 
dc Diis Manibiis Romanonim orationem solemnem lOAKNIS 
AUGUSTI ERNESTI memoriae dicatam habebit. Ad eam ora- 
tionem audiendam RECTOUEM ACADEMIAE MAGMFICUM, 
PROCERES UTRlUSaUE REIPUBLICAE GRAVISSDIOS, 
CQMMILITONES IIUMANISSIMOS , qua decet observantia 

invitamus. 

P. P. Dom. XIV. p. Fest. Trinit. MDCCCXLIV. 



R 



FRIDERICI AUGUSTI GUILIELMI 

SPOHNII 



lE XX. 3I, lAX. A. MDCCCXIiV. 



H R A IX. 



IN AUDITORIO lURISCONSULTORUM 



ORDINIS ILLUSTRIS CONCESSU 



SOLEMNI ORATIONE CELEBRANDAM 



' / 



I N D I C I T 



GVIZIEIiMVIS WACUSMV TH 

ORD. PHILOS. H. T. DECANUS. 



Praemissa est de Luceria Apiiliae urbe dissertationis 

Pars 11. 



LIPSIAE 

TYPIS GUIL. STARITZIIj TYPOGR. ACAD. 



**1 

I 



A 



1 



* ^- 



pr 

Bfi' I 






i| 



-D^ Luceria urbe HaracenUque a Friderico 11. 

Itnperatore eo traductis. 

Jbx iis quae ad calcein primae dissertationls commeinoravimus nunc alte- 
ram exorsuri repraesentamus , Saracenorum raagnam multitudinem c 
Sicilia in Apuliam aFriderico II. Imperatore traductam, atque maxime ia 
castro amplissimo egregieque munito ad Luceriam istos Saracenos anti- 
quae instar coloniae in praesidio esse collocatos. Inde urbs aiitiqua 
Luceria fere nulla^ Saracenorum vero colonia per Friderici filiorumquc 
eius aetatem in diesaucta. Quamquam praeterquam Luceriae in nonnullis 
aliis quoque locis, v. c. Acherontiae ^) et in arce quam Itali Girifalco 
appellant^), Saracenos Iiabitasse, memoriae traditum cst. Quodsi quis 
dc hospitio militari potius quam de colonorum Iiabitationibus accipit, ego 
iiil contra. lam vero quantavis Friderici esset cura^ ut Saraccuis in Apu- 
liam traductis bene esset, per satis longam annornm seriem dc statu suo 
eosbaud contentosfuisse, imo reditum in antiquas Siciliae sedes optavisse 
consentaneuni est; moHmina vero in Siciliam revertendi apud lios ^ qul 
Girifalcone sedem Iiabebant, frequentia fuisse dicuntur, Qua re per- 
niotus Fridericus 11. a. 1239 quae ad rcprimenda eiusinodi studia ipsi 
opug esse videbantur statuit^). 



1) Aclierontia (Agerentia, Acerenza) olim umnitlssima. V. Paul. diacon. 
supra in dissert. I, p. 10, N. 31.), simul arbs frequentissima, in Manfredi liistoiiu 
(infra dissert. 3.) partes agit. 

2) Alias Girifarcum (cf. Barius ap. Duc. de Lujnes Reclierches 75. N. 6.) 
castellum in raontibus situm quinque railliaria distans a promontorio Scjlacio. 

3) Regesta Friderici ad calcem Constitutionum a Gaetano Carcani editarum 
(Neap. 1786) ap. Dqc. de Lujnes 75- N. 7. 

A 2 



NirtMlMMMIInM>M>ii£? 



4 — = ' ' 

lam de Saracenonim militia qnaerentibus eam pro ratione orientali 
equitando et sagittis emittendis insignem fuisse vix verbo monendum esse 
^idetur^). Usus vero ipsis est Fridcricus iam antequam Lucerlae ca- 
strum exstrueretur 5 atque egregiam ipsi manum praebuerunt in turbis 
Italicis, quae tum a civitatibus libertatis imo licentiae mirom quantum 
aiuantibus tnm a pontificibus Romauis coronam imperialem papali subii- 
cere summo studio nitentibus ipsi, dominationis efficiendae cupidissimo 
neque quicquam illis aut his concedere, quo illa diminueretur, suscita- 
bantur. In quibus quidem plus semel, antequara exitiosa ista altera 
interGre^^orinmNonum^ Pontificem Romanum atque Fridericum exar- 
devet discordia, contra illius copias atqueLombardos stipendia meruerunt. 
Siquidem qunni mira renim perversitate factum esset, nt Fridericus a 
Gre»orio excommunicatus in terram sanctam cum exercitn proficiscere- 
tar, intereaque Gregorias Aimliam infestaret, iam a. 1228 nnus ex 
praefectis ad tntandas provincias in Italia meridionali sitas a Friderico 
constitutis coiiias in marcliiam Spoletanam impressionem feci, atqne 
Saracenis qui expcditioni intererant, nbi crndelitati indnlgerc vo- 
lebat, usus cst^); posteaquam vero Imperator e terra sancta revcrsus 
esset, a. 1229 exercitura fortem coUcgit, eiquc licet crncc adhuC signato 
Saracenos quoqnc addidit, atqnelianc mire mixtam manum contra copias 
papales duxite). Saraceni quidera qno erant odio adversns religionem 
Cliristianara, ccclesiam diripuerunt ''), quod quidem pcr se vix memorata 



-w 



4) Pelrus de Ylneis in narratione de proelio ail Cftrtem noTam a. 1237: -^ 
et suas evaeuerunt pharetras Saraceni. Epist. 2,1. 

5) Chronic. Richardi de S. Gerraano ap. Murat. 7, 1006. C. Bertholdus — 
qui castrum quoddam quod Prusa dicebatur, sibi rebelle deslruxit, eiusque incolas 
poenis addixit variis et tormentis ei Saracenorum traditos potestati, quos secum 
de xVpulia duxerat, in ipsis cruciatibus exhalare coegit. 

6) Ibid. 7, 1014 B : Imperator cnm fortunato Crucesignatorum exercita venit 
Capuam et ab ista parte Saracenorum cuneos ordinaTit. 

7) Ibid. 7, 1015 A. Tunc ecclesia S. Malthaei servorum dei a Saracenis, 



m 



dionum, verum studii quo animati erant et postea qnoqiie ex^ultabant 
notam exliibet peeuliarem. Spatio octo annorum interiecto, nbi Fridericus 
II. arma contraLombardos rebelles ceperat, subsidio decem milliaSara- 
cenorum Lucerinorum a. 1237 Ravennam advenerunt^), atque paallo post 
pu«nae ad Curtem novam inter exercitum Imperatoris et copias urbicaa 
commissae interfuerunt. Saraceni agmen praeeuntes primam furiani 
Mediolanensium experiebantur^ nt permultis trucidatis catervae eorum 
pene dissolutae essent, quum Fridericus subsidia adduxit et victoriam 
reportavit^). Qua quidem die Friderico quidem victrice adversariisque 
cruentissimaSaraceni maiorem partem iacturae quam victoriae nacti sunt, 
Paullo post Gregorius Nonus, iterum Friderici adversarius, inter 
permulta quae ipsi imputabat id potissimum gravissime questus est, quod 
Fridericus Saracenorum commercio favens Saracenos inter Cbristianos ad 
Lorum servitutem fidemque Cbristianam inquinandam babitare iusserit^^). 
Omnino ore et sermone hominum tunc temporis ferebatur, Fridericum 



. »■ 



qui erant in exercitu Imperiali, bonis est propriis spob*ata, prae timore paucis 
aut nullis remanentibus in eadera. 

6) Ibid. 7, 1039 A: De Luceria apnd Ravennara vadunt decem miJIIa Sara- 
cenorum in subsidium eius ( Imperatoris), cum civitatem ipsam — graviter in- 
festarent ctc. 

9) Maith. Par. ed. Wats p. 378: Mediolanenses in exercitum Imperlaleni 
irruentes , Saracenos sibi primo oppositos alacriter suscipiunt in ore gladii : et in 
brevis horae spatio trucidant prosternentes. Cf. quos Frid. de Raumer laudavit 
auctores : Gesch. der Hohenstaufen 3, 614. (Ed. 2.) 

10) Rajnald. annal. a. 1239 §. 5. (Vol. 13, p. 476) : In civilate Nuceria, 
in qua eiectis Christi cultoribus cullores intuJit Mahomeli , opere regio construxit 
palatium, in cuius parte cathedralis ecclesiae ipso raediante destructa, ubi titulus 
altaris exstiterat, ille Christianissimus Fredericus palatii purgamenta substituit, 
et ubi Filius Dei mactabatur in ara labes hominis purgaturus, iiiius hominis in 
contumeliam Creatoris ventris imraunditiam positurus accedit. Illius quidem civi- 
talis antistes de tot millibus honjinum quos Christiana religio congregavit, ibidem 
duodecim Christicolas habere permissus dum invito populo fidelium caret consortio 
aiienis^enarum coutubernia circumire compellitur ad linguae nativae ofdcium in Ara- 



reli^iomsChristianae esse contemtorenijMoliametanaefautoremii). Sane 
quidera perranlta egerat et fecerat rridericos, quae familiarem eius cum 
Moharaetanis , inprimis Luceriae habitatoribus , consuetadinem et ani- 
mum, qui sibi in ea placeret rairificequo moribus istis indulgeret, satis 
ar^uerent. Inde ab expeditione qaara crucc signatus in terrara sanctam 
susceperat Mohamctanis raagis quam pro tcmporura istorum rationc stu- 
dere videbatur ^-^). Cura Al Karaelo Aegypti rege, Soldano qui dicebatur, 
amicitlara contraxisse paceraquo cum eo iraportunam fecisse ferebatur, 
quamvis haec perquam opportuna f uerat '^). Saue inter viros istos, quo- 
rum uterque egregius, mutua observantia iudc ab expeditionis illius 
tenipore exstlterat ''). A. 1232 lcgatio a Soldano missa varia dona alfe- 

Ijiim ronvertere Idloma; olira opulenfa possessione feeunaus, nunc pauper seniens 
sub trlhuto, ut pane famelicus saturetur manna Assyris dare coglturet Aegypto. 

Cf. Malth. Par. 45S, 12 sqq. 

11) Matth. Par. 40S; 8. sqq. Non pudebat homlnes Imperatorem „\etuli 
dp^Iontanis'- (Sheikh al Geber) soclum praedlcare et qui sicarios ab isto arcessi- 
yerit. Godefrid. Monach. ap. Frelier. 1 , 39S : Ante hanc curlam circiter tres 
menses Ludevicus Dux Bavariae a quodam Saraceno nuntio Veluli de Montanis m 
medlo suorum est occlsus. ISam idem Yetulus de Montanis Imperatori confoede- 
ratus mullas Iniurlas, quas idem Dux Imperatori intulerat, intendlt Tmdicare. 
Hoc autem conscientia Imperatoris credltur gestum esse quod Imperator jpsum 
ducem paullo ante diffidaverat in rebus et in persona, misso ad Iioc nuntio speciah. 
Godefr.Mon. ap. Freher. 1, 39S, 

12) Vitio ipsl vertebatur quod Saracenos e Slcilia in terram sanctam ipsara ^ 
secutos palam reli-Ionem suam exercere sIverit.AVilken Gesch. d. Kreuzz. C. 476. 

13) VidcGeroldi Patriarchae epislolam et aliorum Imperatoris adversarioruui 

insimulationes ap. AVilken I. 1. 6, 4S1. 

14) Soldanus Babvlonlae (!) Imperatori mittlt tentorlum mlrlilca arle con- 
struclum, in quo ima-ines Solls ct Lunae artificlallter motae cursum suum in 
debilis spatiis pera-rant , et horas diei et noctis infallibiliter indicant. Cuius 
tentorii valor XX millium marcarum pretlum dlritur transcendlsse. Hoc inter 
thesauros regios apud Yenusium est repositum. Cf.Rich. de S.Germano ap.Mura- 
tor. 7, 10 29 B.Soldanus Damasci pretiosa mlttlt Xenia Imperatori. Isto vel aho 
tempore Soldanus Imperatori , qui singulari cura colligendis terrarum peregnna- 
rum feris operam dabat, eiusmodi feras dono misit. lam a 1227 Fndericus 



rens ab Iniperatore lautissime accepta erat ^^). Accedebat ad Laec, quod 
non solum Panonni, ubi iam Normannorum principum tempore mores 
Orientis praevaluerant, gynaeceumque cum eunucLis atcjue eiusmodi in- 
stituta in usum venerant, sed Luceriae potissimum Saracenos fovere tam 
parum ncgabat, ut eorum usu gaudere videretur, quod Saracenos arma- 
tos contra Cbristianos duxerat, Saracenorum mulieres et virgines amore 
amplexus erat*^) atque propter artcs saltandi etc.*'') libenter in aula sua 
inorantes viderat. Haec omnia quum Panormus longius distaret quam ut 
quae ibi gererentur in oculos pontificis inciderent, Luceria vero in 
regione propinqua sita esset terrisque pontificiis baud ita remota, baec 
urbs perfrequenter quasi rei cardo esse videbatur, Luceria tunc tem- 
poris quadraginta fere millia incolarum, plerumque Saracenos babuit^^), 
ibi omnia quaeque Orientis speciem praebebant, vivarium^ in quo anima- 



elepbantem dono acceperat Ricli. de S. Germ. I. 1. 1004. De „Giraffa," postea 
Friderico missa v. Reinaud extrails p. 436. Cf. Wilken 6, 510 N. 16S. Colle- 
nuccio Stor. Neap. (lat. vers. a. 1572) p. 132. 

15) In die Mar. Magdal. Imperator ment. Soldani et Vetuli de Montanis ad 
convivium vocat, et eis multis Episcopis assidentihus et multis nobilibus Teulonicis 
festlvas epulas parat. Godef. Mon. ap. Frelier I, 398. 

16) De hoc crimine ef. Matthaeum Paris. 408, 20. cf. not. sq. 

17) Descriptionem eiusmodi artium v. ap. Matlh. Par. 505 , 60 sq. Et 
iubentelmperatore, plures vidit et cum delectatione inspexit ludorum ignotorum 
et instrumentorum Musicorum, quae ad exhilarandam Imperatricem parabantur, 
diversitates. Inter quas novitafes obstupendas , unam raagis laudavit et admira- 
batur. Duae enim puellae Saracenae^ corporibus elegantes , super paviraenti 
planiciem quatuorglobos sphericos pedibus ascendebant, plantis suis subponentes, 
una videlicet duos, et alia reliquos duos, et super eosdem globos huc et illuc 
plaudentes transmeabant : et quo eas spiritus ferebat, volventibus spheris fere- 
banfur, brachia ludendo et canendo diversimode contorquentes , ef corpora secun- 
dum modulos replicantes, cjmbala finnientia vel tabellas in manibus collidenfes 
et iocose se gerentes et prodigalifer exagitantes. Et sic mirabile specfaculum 
Uitaentibus tam ipsae quam alii ioculafores praebuerunt. 

18) Y. computationem ap.Dac.de Lujnes p. 74. N. IL 



y 



8 

lla es. Oriente arcessitai») , gyBaeceum mulieribas refertnm »«) ; vel 
cnltum Mohanietaui palam ibi profitebantur, contra clerns christianus 
flocci babebatur. Omnimodo Fridericus Saracenorum patronus esse 
recte dici poterat. Hand rairum qnod Pontifex Romanns inde argnmenta 
pctiit ad pravitatem fidei Friderici probandam, qnod Laereticum ct 
infidclium araantem iUum esse arguit, bene sciens nullo alio modo 
luagis quam illo Imperatorem diffamari posse. Qni quidcm si non 
alirmis a tide Cbristiana, minime tamcn is erat, ad quem caeca rcverentia 
crga Papam et curiam Romanam , stolidaque gcntis Saracenorum aver- 
satio pcrtineret, imo seculi sui ingeniura longe praegressus erat. Atta- 
,ncn probra quae Gregorius in ipsum contulcrat, refellcre haud super- 
scdit, et singillatim quod ad Luccriae Saracenos pertinet, corum col- 
lcctione fidei Cbristianae bene se consulnisse praedicavit^i). Si„,nl autem 
Saraccnos Luccrinos ad Pontificem Romannm in urbe Roma obsidcndum 
et si fieri possct capiendum advenire inssit. Simulque eodcra anno valdc 
benignum Lncerinis sese praebuit, quippe qui vectigalia acquisslrae ordi- 
nans'' etiam praedia millequc boves ipsis dlstribuerct^^). Acgji.ti autem 
Soldano a. 1240 legatos raisit, qui summis honoribus Cabirae accepti pcr 
aliqnot racnses ibi raorabantur"). 

Interea Gregorio Nono Pontifice mortuo qni dnobus annis post 
in cius successionem creatus erat Innocentius Quartus, homo ferocia 
et dira cordis asperitate insignis, odio imraani Fridericnm cinsquc 
ad prolem internecionem delere sese accinxit. 



19) V. auctor. ap. Dac. de Luynes p. 76. 

20) Imperatoris concubinae garciae , reliriua* appellaulur anfiUae Ret^esta 

Friil. ap. Carcan. laudat. ap. Dnc. de Luvnes p. 76. 

21) Y. Matth. Par. 419, 16 sqq. 

22) RegestaFrid. ap.Fr.de Raum. 3, 640. ,, 

23) Ricordano MaleSpinl ap. Murator. 8, 162 D. e'l patrlmonio di Sanlo 
Plero - occupo , mraando — i Saracim di Nocera e'l papa quasi assediorono. 



Qui posteaqiiamRoiiia Gennam indeqneLDgdnnum secesserat^ con- 
cilio ibi liabito cuncta quae Gregorius Friderico crimini verterat, repetiit 
novaque crimina addidit. Qua re Imperator denuo, quae gravissima 
eius culpa esse praedicabatur^ Saracenorum patronus religionisque Cliri- 
stianae contemtor, eo potissimum quod Saracenis urbem fortem et 
luagnam (Luceriam) condidcrit, a Pontifice vera falsaque miscente esse 
perhibebatur^^). Incassum Tliaddaeus Snessanus, Friderici legatus iu 
concilio Lugdunensi Luius causam egit^ atque^ ut reliqua omittamus 
eaque quae ad rem nostram pertinent sola Luc afferamus, Saraccnorum 
militiam apud Fridericum eo excusare studuit, quod Imperator iis uterc- 
tur mercenariis^ ut Cliristianorum sanguini parceretur-^). Saue intcr 
argumenta ad Fridericum exculpandum prolata Iioc quidem parum erat 
idoneum , quo adversarii eius rcfelli possent. At vero pontificis animiis 
is eratj apud quem nulla non actio pro Imperatorc, quamvis proba fueril, 
vana et praeiudicata opinione et odio immiti et implacabili rcprobabatur. 

Unde factum est ut Friderici Iiostes Italici pro huius gentis ingenio 
ad partes ct simultates persequendas^ ad odia alenda et acerrime efficicnda 
proclivi et pertinacia, quae meliore sane re esset digna^ conspicuo eniii 
aPontifice excommunicatum armis lacessere magis raagisque animarcntur. 
Rursus qua Fridericus erat superbia Innocentio pontifici eiusque parti])us 
cederc corona moribusque suis indignum putavit atque bellum enixe in- 
struxit. Comraercio vero cum Saracenis atque fiducia in armatis gcntis 
Luius catervis collocanda adeo non abstinuit ut^ quo magis ecclesiae 

24) Regesta Frid. ap. Fr. de Rauraer 3 , 675, 

25) Reinaud exlrails 441. Append. ad Gaufred. Malaterr. ap. Murafor. 5, 
604 D. Willken 6, 510. 

26) Matlliaeus Paris. 581 , 40 sqq., undc hauserunt Ampliss. Concil. Coll. 
14, 45. 49. Mansi 23, 633 sqq. 

27) Utitur enim ipsis in expeditionibus , quarum non aestiraat easum allcul 
Christiano deplorandum , et sic parcit Christiano sanguini, nc frustra effundatur, 
Matth. Par. 594 , 3. 

B 



10 



11 



Christianae arma enra mfestarent, illis spem atque fortnnam in dles magis 
crederet. Siquidem multitudo eorum quiLuceriae habitabant a. 1244 et 
1245 novis copiis e Sicilia adductis aucta est. Quippe gens ista la 
Sicilia nondum exhausta erat, catervae nonnuUae rebelles lato et Entella 
castellis potitae per regiones circumiacentes praedabundae vagatae 
erant^s). Eae vero victae Luceriamque traductae sunt^^). Neque hoc 
armorum incremento contentus Imperator paullo post adeo ex Africa 
Saracenos raercenarios accivit. Quantam vero fiduciam in Saracenis 
poneret, eo apparet quod corporis custodiam ducentis Saracenis commi- 
sit^^). In provincia Bariensi vero Saracenus quidam eLuceria lustitia* 
rius factns cst ^^). Magnam eius clementiam et indulgentiam erga ipsos 
esse, Saraceni minirae ignoraverunt, imo ei nisi sunt ubi peccaverant, 
neque eos fiducia haec fefellit. Quippe gens ista proterva, lasciva, in 
venerem praeceps atque Christianos parvi pendens persaepe libidinibus 
indulsit neque stupra fuerunt rara. Unde metus is apud Apulos invaluit, 
nt quo tempore septera cohortes Africanae in Apuliam venerant, Barii 
et Tureni^^) babitatores suas uxores filiasque, ut ab iniuria tutae essent, 
ad littus Slavicum e regione situm abducerent*^). 

Eandem ob causam incolae urbis Bardulornm ^*) Manfredo , Ir^e- 
ratoris filio, duo millia angustaliura solverunt, ut ne Saracenos hospitio 
excipere cogerentur^^)! Quae quum ita se habeant apud gentcm istam 
indomitam, ferocem et libidinosam sane vigilantissima cura magistratuum 

2S) Append. adGanfred.Malaterr. ap.Marator.5, 604 E. — oranes Saraceni 
de Sicilia tanquam rebelles ascenderunt in montana et ceperunt latum et Entellam. 

29) Ibid. 605, 13: — Comes Riccardus de Caserta eiecit omnes Saracenos 
de Sicilia, et misit illos apud Noceriara in Apulia. Petr. de Yin. Epist.II, ep. 12. 
At rero Arabes nonnullos in Sicilia reraansisse probatur ap. Duc. de Lujnes 98, N. J. 

30) 3Ia(th. Spincll. ap. Murator. 7, 1070 A. 

. 31) Ibid. 7, 1066 B. 32) Hodie Trani. 

33) Matth. Spinelli ap. Murator. 7, 1066 B. 

34) Hodie Barletta. 35) Id. 1. i. 



4 



ad Saracenos ab iniuria, quam minabantur, arcendos opus erat. In 
quo quidem Fridericus pro rerum suarum statu, praesertim posteaquam 
plus seraelconiurationeApuIorura turbatus erat, Saracenis, quorum fidem 
et voluntatcm dubiam non esse persuasum babuit, plerumque indulsit, 
raagisque ad tutandos eos a Cliristianorum iniuriis quam ad fraenandam 
aiorura petulantiam adtentus fuit. Ita quum persaepe turbas atque rixas 
sponte excitarent, vis a Cbristianis illorum alicui illata gravi poena 
obnoxia esse solebat^e). In urbe Bardulorura quura Saracenus quidem 
occisus esset, duo cives propter opem interfectori latam in carcerem 
coniecti sunt, civitatique raille angustaliura raulcta dicta est-^^). Rursus 
stuprura a Saracenorum duce mulieri Apulae illatum irapune factum esso 

Fridericus voluit^). 

Haec taliaque magni Iraperatoris studia Saraceni quidem acerriraa 
militia retribuebant. Quapropter quo inagis Fridericus postrerais vitao 
saue annis ab Lostibus ad calcem redigi videbatur, eo maiorera Saraceno- 
rura multitudinem paravit. IdentidemLucerini cohortibus ex Africa ad-. 
scitis aucti sunt; a. 1249decem et septem cobortes inde advectae^^). lam 
quaenara Saracenorum ratio belli fuerit, id raagis divinatione assequen-i 
dura est^ quamsecundum rerum gestarum meraoriae auctores tradi potest, 
Quippe rerum ab ipsis bene gestarum meraoria valde exigua j facmorum 



36) Auctores duos dubia fidei secutae historia Ducis de Lujnes 75 (N. 5.), 
legemomnino iniquamFriderici attribuit. Quumfidem iis pracbere nequeo, tumratio 
agendi Friderici ab ipsorum ratione haud valde erat aliena. lam a. 1239 Gregorius ^o- 
nus istlus iniquitatis Fridericnm accusavit : Est etiam quod causam non minoris doloris 
adiiciat, dum^araceniajidiChristiani sanguinis effusoresimpune perimunlChrisda- 
nos; et si defensionis praesidio, vel inopinatis eventibus occiditur Sarracenus, qui 
eausam deditdamnatus ad mortera, et nullis de ipso inventis praesumptionis indiciis 
illi grayi poena mulctantur, in quorum confinio invenitur occisus. Y. Raynaldi 
annal. 13, 476. 

37) Matth. Spin. ap. Murator. 7, 1066 0. 39) Id. 1. 1. 1065 B, sqq. 

39) Matth. Spin. ap. Murator. 7, 1069 A. 

B 2 



12 

vero ab iis patratornm fretinens et accurata narratio. Impressione in 
Pontllicis Romani ditionem facta a. 1249 episcopura patibnlo affixisse, 
imaijinemCliristi crucifixam caudae equinae annexam per plateas traxisse 
dlcuntur*^). Quod (juidem negare mihi non est in animo. 

Fridericus denique morte appropinquanteLuceriam tetendisse atque 
quum in urbe Firenzuola septem milliariis a Luceria distanto diem 
sunrcmum obiret, Saracenos circum se babuisse dueentosque corporis 
custodes funus eius persecutos esse^^), id iis quae bactenus de Saracenis 
eum comitantibus tradita sunt, egregie convenit. 

Superest ut de Lucerinis apud Friderici lilios stipendia merentilus 
siniiulariqueeorumfide et opera tradamus: hanc vero disputationis partem 
curis posterioribus relinquere opportunum est visum. Accedendum enim 
est ad eam rem, cuius causa Laec disputatio scripta est. Igitnr Spobnii, 
olim bac in universitate Liter. Graec. etLatin. Professoris Ordin. egre- 
ele de bisce meriti memoriam indicimus, festa oratione rite celebrandam. 
Hanc autcm qni nunc stipendio adSpobnii memoriam a matre ipsins legato 
fniitur, GUILIELWS BRUNO LINDNER, Pbilos. Doctor et bon. 
Artt. 3Iagl8ter, Tbeol. Licenciatus, ad aedem Paulinam concionator, 
QuaJita fucrit Aer/ijptiorum in artibus^ hi philosophia^ in theo* 
lo^ia f/loria ct solcrtia^ expositurus, die XX. m. lan. a IX. in audi- 
torio ICtornm Ordinis illustris concessu babebit. Quam ad orationcra 
audicndam RECT0RE3I ACADEMIAE MAGNIFICUM, PROCF- 
RES UTRIUSQUE REIPUBLICAE GRAVISSIMOS, C03DII- 
LITONES HU3IANISSIM0S qna decet observantia invitamus. 
P. P. Dom. Septuages. MDCCCXLIT. 



MEMORZAM 



40) Matth. Par. 661, lOsqq. 41) Matth. Spia. ap. Murator. 7, 1069 A. 



CAROLI FRIDERICI KREGELII 

DE STERNRACH 



BIE XIX. m. FEBB» Sl. SIBCCCXIiT* 



HORA IX. 



IN AUDITORIO lURISCONSULTORUM 



ORDINIS ILLLSTRIS CO.NCESSU 



SOLEMNI ORATIONE CELEBRANDAM 



I N D I C I T 



GiJIZIEZMUS WACMSMUTH 

ORD. PHILOS. II. T. DECANUS. 



PraemisJta est de Luceria Apuliae tirhe dissertationis 

Fars III. ■ 



Z' 



,■*»-. 



■^ 



r ."■ 



S v^ 



Rerum a Luceriae Saracenis posl Friderici 

mortem gestarum memoria, 

Fridcrico 11. Imperatore defuncto Conradoqne filio eius et lierede inipe- 
dito quominus cito Apuliam et Siciliam possideret, aliquot Apuliae 
civitates noYarum rerum cupidae seditionem moliebantur. At vero 
Manfredus, Conradi frater natu minor, adolescens egregiis artlbus, con^ 
stantia et fortitudine insignis, ad fratris regnum tucndum promptus, 
Saracenorum potissimum sibi concinnandorum studiosus *) iisque ad tumul- 
tum usus sedandum bic illic praesidia collocavit % nonnullas urbes rebelles 
flomuit adNeapolimque, quaeprimas agebat partes inter istas obsiden- 
dam sese accinxit'"*). In quo quidem non ex animi sententia rem gerens 
paullo post Conradi fratris adventu laetatus est, qui Germanorum Sara- 
ccnorumquc viribus iunctis Neapolim cxpugnavit^), totum regnum in 
fidem rccepit atque civitates , quae fidem fefellcrant , Germanorum 
aut, quod peius audiebat, Saraccnorum Lospitio militari castigandas 



1) SaLa Malasp. ap. Murat. 8, 292. C. D. 

2) Malth. Spin. ap. Murat. 7, 1069. ISir. de lamsllla ib. S, 499. 503. 

3) In genere cf. Frid. de Raum. 4, 2S2 sqq. "" 

4) Matth. Spin. ap. Murat. 7, 1072. 

A 2 






i 



cura\it 5). Post ConradJ obltum (a. 1254) Manfrcdus itcrum regni pro- 

pugnator Conradique puerl vlcarius Saracenorum potlsslmum ope post 

varlos casus de advcrsarlis trlumpliaturus crat. Slquldem Bertlioldus 

copiarum Gcrmanicarum dux Manfredi rlvalis mllltes suos Ipsl adduccre 

noliiit. Innocentius autem Pontifex cum excrcltu stipendiarlorum crucc 

sionatorum re"^ni fines In2;rcssus Manfrcdum dolosis pactionibus Irrctitum 

subditi loco Labuit. Per totamltaliam Inferlorem turbae atque tumultus; 

inprlmis eae clvltatcs, quas Gcrmanorum ct Saraccnorum liospitli mili- 

taris pcrtaesum crat Jlanfredo infestas scsc praebucrunf^). IMilites vero 

papalcs crucc signatl pcr Apuliam disposlti ciusmodi molimina adiuverunt. 

Is antem opes pcssumdatum irl cernens id modo agcbat, ut Luceriam ad 

Saracenos ipsi caros ct fidos pencnirct. Scd nc hic quidem omnia tuta 

ct lirma. Etenim castrl custodia a Conrado mandata crat loannl Mauro, 

quem patrl nomen haud dantlexancina natum nigraFridcrlcusII. proptcr 

exlmias ingcnii dotes liducia et favore auctum inter pracfcctos militarcs 

rccepcrat. Iste vero homo non aequc probus ac strenuus, Marchislo 

(Makrlzi?) familiarl suo Luccriac relicto atquc portas clausas habere 

iusso, Ncapolim versus ad pactum de deditione cum Innoccntlo translgcn- 

dum pervcnerat. IManfrcdus per dcvla Intcr hostium catervas ad Ipsura 

capicndum vagantcs nocte pluviosa Luccriam tetcndit. lam quac ipsi 

cvenerunt Nicohil de lamsilla luculentisslmi rerum gestarum memoriae 

auctoris vcrbis narrare opportunum vldetur^): ^jPaulIo autem ante dilu- 

culum cquitavcrunt , ct cum ad tria fortc milliaria civitati Luceriae 

appropinquassent^ cogitavit princcps, quod si omncs simul ad civitatem 






5) Malth. Spin. ap. Murat. 7, 1077. 

6) Fi id. de Rauin. 4, 303 sqq. 

7) ^Tatth. Spin. ap. 3Iuralor. 7, 1074. A. 
6) Ap. Muralor, S, 530 sq. 






?5- 









acccderent, contingerc posset, quod homines clvitatls multitudinem Illam^ 
licet paucam, suspectam habercnt, ct forsitan ingressum sibi negarcnt ; 
sl autem cum duobus, aut trlbus tantummodo Iret, ingressuin slbi daro 
non dubitarcnt, facillus et salubrius cum paucis, quam cum multis, deindc 
salvare se posset; cogitabat cnlm princeps, quod si in Luceria forte noii 
reciperctur, ad castrum Biblanl, quod pro co tencbat, pcrgeret, ct ibi 
66 receptaret. Mlssis ergo in loco illo omnibus illls , qui secum ibant, 
prlnceps ipse cum tribus tantum, quorum unus idioma Saracenorum bcne 
noverat, ad portam appropinquabat, quo cx interlori parte plures homi-. 
nes, qul ad noctis custodiam deputati ad portam custodicndam , asscrcn- 
tcs, equites clvitatem vcrsus vcnire , convenerant, propter magnaiu 
solllcltudinem custodiendi clvitatem , quam eis illius temporls qualitas 
ingcrcbat. Cum crgo princcps esset extra ante portam, ct homines 
civitatis cx intcriori parte in ipslus portae propngnaculls starcnt, unus 
ex famulis prlncipisj linguam Saracenicam scicns, prlus accessit; ct 
liomlnibus, qui portam custodiebant, dixit: ,,endomInus vcster princeps 
filius impcratoris, iuxta desiderium vestrum ad vos venit : aperite ergo 
slblportas, et ipsum recipite in civitate, slcut iam pridem cum magna 
bona vcstra libcralitate promisistis." Cum autem illi dubitarent, an ibi 
princeps csset, prout ille dicebat, et suspicarentur ab ipso illudi, prin- 
ccps, ut sc Illis cognitum faccret, appropinquavit magis ad portam , ct 
cognitus cst ab cis; statim autem quod cognoverunt, quod princcps csset, 
anxiabantur ad portam sibi apericndam, volebantque prius nuttcre ad 
Marchisium statutum per loannem 3Iorum, ut supradictum cst, in civi- 
tatc Luccriae, qui clavcs pracdlctae civltatls habebat. Tunc vero unus 
ex Illis, qui Intus erant, lidcm suam ulterius crga prlncipem ostcndcns 
siclnqult: ^^pro clave ad Marchlslum mittimus? ipse Marchislus, qui 
mandatum habuit a loannc 3Ioro, quod ncc prlncipem, ncc aliquem alium 
ingrcdi civitatem permitteret, clavem ipsam non dabit, sed principis 



lu 



6 ^ 

in^ressum, quantnmcnnque poterit, impedlet. Bonum ergo est, ut 
quomodocumque melius fieri potest, princeps intret: ipso enim ingresso 
omaia postmodum plana erunt. " Erat autem clivus quidam a civitate 
productusj per ipsam portam ad labem aquae pluvialis extra civitatem 
educendam, qui clivus limen portae per medium secabat, ita quod clausa 
porta tantum forarainis ex illo clivo remanebat, quod homo prostratus 
ingredi inde poterat civitatem. IUe ergo, qui sic fuerat proloquutus: 
ingrediatur, inquit, princeps per foramen, quod sub porta est, et sic 
in civitate quomodocumqne ipsum babere possumus, babcamus. Tunc 
princeps, nec advertens ingressus illius turpidinem, sed magnae fructuni 
gloriae, quae ex illa turpitudine resultabat, cogitans per labores et angu- 
stias transeundura esse adgloriam, et ex illa contumeliosa quidem, sed 
Btili prostratione, surrecturum se ad magnae solium exultationis aspirans, 
cum iara ad id eum fortuna duxisset, ut non tamquara bomo directus, sed 
tamquam reptile incurvatus, terraeque prostratus gradi deberet, anim- 
advcrtit sapientissime^ quod processus forte, qul iam ad illius depressio- 
nls ultimum venerat, ad suae relevationis tendebat Initiura, desccnditque 
de equo suo, et se in terram prosternere ad ingrediendum per foramen 
parabat. Quod Saraceni videntes, magnaque ex illa principis rairanda 
quidera, sed necessaria liurailitate perraoti : nuraquid, inquiunt, fcren- 
dura est, ut dominus noster, ita viliter civitatera intret? Effringamus 
igitur portas, ut ingrediatur, sicut principem decet. Uno ergo impeta 
facto irruerunt ad portas, ipsasque fregerunt, et intus principem cum 
niairno gaudio recipientes, ipsum usque ad medlura clvitatis in bracblls 
suis relevatuni a terra portaverunt. Itaque circuracinctus princeps innu- 
niera multitudine populi confluentis, ad aspectum Ipsius, in illa honorl-» 
fica delatione siil, niagnam personae defatigationem sustinebat, inm 
homines magis suo communi gaudio, quam ipsius principis habilitati 
satisfacientes, in tantum exhibitionem illam honoris extenderent erga 



jt 



prlncipis personam, nt de labore et comprcssione, quam tunc princeps 
patiebatur , parum cogitarent : quod cum oblato sibi in illa frequentia 
popull cum maxima difficultate equo equltasset, senslt de persona gra- 
^iorl tunc periculo^ quam id quidem habuerlt, respirasse. Cum autem 
hocfieret, et de adventu principis clvitas tota ferveret, pervenit hoc ad 
notitiam IMarcliIsii statuti per loannem Morura In clvltate, qui Marchisius 
in reglo palatio erat. Qul cum audisset^ prlncipera fore in clvltate, 
admlrans qualiter id esse potuisset^ eura ipse portarum amniura claves 
haberet, fecit confestira armarl Saracenos, deputatos per loannem 
Morum sub se ad custodiam civitatis, ipseque armls raunitus egressus 
est de palatioj et &imul cum praedictis armatis contra principem venire 
coepit. Principe autem procedente ad palatium cum maxiraa populi 
multitudine, ipso quoque Marchisio cura armatis suis contra principera ab 
ipso palatio veniente, cnra ventura esset ad id loci, quo dlctus Marchi- 
slus prlnclpera eundeni aspiceret, factus est illico clamor et concursus 
populi ad ipsum Marchisium , ut incontinenti descenderet, et ad pedes 
principis Iret. Ille stupefactus, et de necessltate virtutera faciens, statirn 
dcscendit, armlsque depositis, ante principem se prostravit, et pedes 
principis osculatus est; sicque princeps cum magno honore ct gaudio ad 
palatium reglura, populo coraltante, perductus est.^^ 

Sic igitur Manfredus d. altero m. Nov. a. 1254 Luceria potitus non 
modo validisslmam et Ipsl propter metum a Curia Roraana dcditlssifflam^) 
Saracenorum manura sed larglssimus quoque ad bellara instruendum 
nactus est opes^®). Copiis Pontificis crnce signatis apud Foggiam supe- 
ratis hac urbe potitus cst^ quo facto totus cxercitqs papalis fuga rapida et 



9) Saba Malasp. ap. Muraf. 6, 793 D. 
10) Nic. (le lamsilla 1. 1. 533. Cf. Fiid. de Raum. 4, 322. .. 



;i! 



*' 



.. 8 

tnrm ipsilocnin dedit")- Ab eo inde tempore Manfredus, eui i.aullo post 
(,1 13 in. Dec. a. 1254) Innocentii obitus percommode cecidit, Sarace- 
lis e.rrc4 ad regnum nsus est recuperandum. loanncs vero Maurus 
a Saracenis Acherontiae in pracsidio collocatis ipsiqne irat.s mterfe- 
ctns esf'-). Alcxander IV., Innocentii succcssor, bellu.u instauravit 
atnne inter gravamina de Manfredo Luceriae maxime statum, qn.ppc 
Mohamctanorum sedem n.edios inter Christianos, denotavit'^). \erum 
cnimvcro eius quoque ad Luceriam „funditus destrncndam" egressns 
cxercitns, cui Octavianus Cardiualis praeerat, a. 1255 fusus atque fuga- 
tus e«t, atque hac in re Marcbisius, cuins supra mentio cst facta, Man- 
fredum astutia adiuvisse fertur'*). lam quotquot nrbcs adbuc Pontibci 
addictae erant, eas ad unum fere omnes Manfredus recnperav.t. Ter 
nuUe Saracenos secum duxit ad Neapolim expugnandam, neqnc bac vice 
spcs nrbis potiundae ipsum fefellit, quippe qui brevi banc urbem ad ded.- 
tionem cocgerit'^). Saracenos, quod mann fortes esse band desierant 
Manfredoque ipsis faventi fidem baud fallebant, lande dignos, ccteroqnm 
„on minus quam antea libidinosos et lascivos fuisse coniectura assequ. 
licet. Quanquam singularis incolarum vici Amalfitani, qui Atrani voca- 
tur, babitus originem Arabicam arguensi"), „ou tam dc frequent. Sara- 



11) Moaacl,. Patar. ap. Marat. 8, 6S9 C. F. de Ramn. 4, 326. 

12) Nic. de laiiis. ap. Murat. 8, 542. C. . 

13) Matth. Par. 772. 10 s,q. „Nuceri« facta est Romanac cccles.ae ,uasi 

splna in oculo." Ibid. 

14) Malth. Par. 779. 779. Saba Malasp. ap. Marat. 9, 7 J4, t. sqq. 

1.3) Mat.h.Sp. ap. Mnrat. 7, 10S4 E, .,m qnidem in co '--^"y;- 
.idetur, qnod Manlredum isto tempore iam coronatum esse perh.bct. Uo e- 
mus egrcsiam Ducis de Lu)nes de chronologia Matthaei ordmanda ope.am 

nobis deesse. 

16) Y. Dac. deLuvnes. 126 N. 4. 



cenorum Manfredi venere, qnam de Saracenorum Aijulorum reliquiis 
colonorum instar eo ductis derivandus esse videtur! Manfredus nuntio, 
quem post falsum fuisse cognitum est, de Conradi iunioris morte in Apu- 
liam allato regnum a, 1258 ipse occupavlt. Inde maior in dies Saracenia 
lionor additus, lam pridem Almuz Saracenum classi Manfredus prae* 
fecerat*^), postea Saracenos Bescavet regioni montanae Abruzzi quae 
appellatur, Rajel portuhus praefectos constituit, corporis custodes 
Saracenos liabuit, dotem filiae snae Aragoniae regi desponsatae Saracenis 
equitibus Tarentum deportandam tradidit^^). Magis etiam patre ipso 
huic militiae favisse videtur, ut ipsorum gratia cupidius et partium studio 
motus vel iniquam in iudiciis ferre sententiam diceretnr. Etenim quum 
inter custodum Saracenorum tribunum atquc nobilem quendam Neapoli- 
tanum rixa exorta hic illi pugnum in faciem impegisset, ut sanguis destil- 
laret, Manfredus Neapolitano raanum abscindi iussit^^). Luceriam 
vero, quae tunc temporis frequentissima eratcivitas, Mohametanorum 
religionis et morum prosperrimam sedem fuisse^^) id iterum verbis de* 
scribere non opus est. Quae quum ita sint^ non est quod miremur, Man- 
fredum cnmMamelucorum SoldanoBibarsio commercium habuisse^*)^ aut 
a curia Romana HenricoIIL Angliaeregi, qui cum Pontifice de SiciJiae 
regno paciscebatur, epistolam esse scriptara^ qua certior ficret^ aMan- 



17) Matih. Sp. ap. Murar. 7, 1079 C. 

18) Id. ib. 1090 A. 1092 D. 

19) Id. ib. 1093 A. 

20) Matth. Par. 772, 29 nunjerat circiter sexaginla niillla armatorum^ 
quod dc cunctis cuiusvis generis ct aelatis accipiendum est incoiis. Cf. supra 
Diss. 2, P. 7. 

21) Michaud, Bibliotli. des croisad. 6, 305 ap. Duc. de Lujn. 131. 

B 



m 



iw 



■-W 






10 

freJo jjassissinos" acl ipsnm suosque filios trucidandos esse delegatos ^^)^ 
Levissimos fuissc Iiomines in istiusmodi fabulis credendis et propagandia 
constat, atquefamae talis de Friderico TI. olim pervulgatae^^) ipsa 
rcnetitio liic non verum ipsi quicquam infuisse, sed Iiominum levitatem, 
credulitatem atque pessima qnaeque auribus et mente lubentissime arri- 
piendi propensionem, nedum curiae Romanae adversarios suos eiusmodi 
criminibus infames reddcndi studium manifestat. Interea Manfredus fide 
ijuamSaracenis suis habebat Pontificis animumin dics magis exasperavit. 
Aliquot enim Saracenorum etGermanorum cohortesEccelinoopemlaturas 
1258 iuLombardiam misit^^), atqnc posteaquam Eccelino mortuo inter 
Alexandrum et JManfredum de pactione transigi cocptum essct illeque 
interpriinas pacti conditiones poposcisset^ ut Manfredus universos sin- 
gulosque Saraccnos expelleret, Manfredus respondisse fertur, se duplo 
maiorem eorum mannm csse accersiturum^^); et re vera eodem anno 
Saraceni ex Africa arccssiti Tarentum adveniebant, cunctaquc Saraee- 
norum manus in ^Campaniam Romanam" deducta Pontificis ditionein 
graviter afflixit^C). lam aliquot annis ita elapsis Alexandro IV. mortuo, 
qui eum secutus est Urbauus IV. odio adversus Manfredum Saracenorum 
patronum totamque Hohenstaufornm gentem indulgens atque a Manfredo 
armis pollente impressionibus in ditionem Romanam lacessitus^^) foedu3 



22) Chron. monast. Burton. ad a. 1257. Ap. rer. Angllcar. scriptt. Oxon. 
16S4. Vol 1 , p. 377. 

23) Y. supra dissert. 2, pag. 6. N. 11. 

24) Maltli. Sp. ap. Murat. 7, 1094 C. Saba Malasp. ap. eund. 8, 80. 

25) Mallh. Sp. ap. Murat. 7, 1096. 

26) Ibid. 109S. 

27) QucrelasUrbani deLucerlaeSarareniset cohortatlonemad militiara crucc 

si-nandam v. ap. Martene et Durand. 2, 70 sq. cf. Frid. deRaum. 4, 440.445. 



4 



w > I ■' 1 J^ ' " ■■■' " ■' " -* 

eum Carolo Andegavensi Provinciae Comite de eorona Siciliac ipsi tra- 
denda inivit et, qui eum sequebatur, Clemens IV. eidem Comiti deditus 
pacti firmandi consilium professus est. Antequam Carolus Romam 
Ycnerat (d. 21. m. Mart. 1265) et quamdiu ibi exercitum itineri terrestri 
tarde a])propinquantem exspectabat neque ad regnum condonatura sibi a 
Papa capiendum satis vigebat^ Flandriae comitem cum equitatu CaroH 
ad Lirim usque progressum Saraceni propulsaverunt^^), Manfredusque 
per aestatem a 1265 bis cum Saracenis potissimum provincias pontificias 
vasta\it, primum in regionem circa Tibur usque progressus ^^) , dcinde 
cum novem Saracenorum millibus in ipsius urbis Romae viciniam ad- 
^vectus^^). 

Eodem tempore factum cst, nt urbls Weapolis cives, proptcr inter- 
dictum et quod Archiepiscopus missam celebrare nollet moerentes, Man- 
fredum adhortarentur ad pacem cum papa facicndam^ rcsponsum vero 
reportarent, se trecentos Saracenos missurum esse, qui curarent ut 
missa fieret^^). 

Anno 1265 exeunte demum Caroli exercitus Romam advenit atque 
lanuario mense Carolus castra movit. Manfredus, qui fauces ab ho- 
Btili manu permeandas praesidiis satis quidem firmaverat, de exitu vero 
dubins crat, paciscendi cum Carolo periculum fecit. Cuius quidcm re- 
Bponsum^ seLuceriaeSoIdanumad inferos missurnm, nisiab hoc incoelum 
luitteretur ^^) , satis superque bellum internecinum uianifestavit, Paulo 



28) Matth. I. I. 1099. 1100. Cf. de Ferrerlo Fr. de Raum. 4, 453. 

29) Frid. de Raum. 4, 472. 

30) Rajnald. 1265 N. 25. Fr. de Raum. 4, 472. 

31) Ibid. 1100 A. 

32) Riccord. Malesp. etc. ap. Frid. deRaum* 4, 473. 

B 2 



I*' 



: 12 

«osf aianm rcs secuta est atque iu lioc rcrum Manfrcdi exitu Saraceno- 
rum partes ubique consi.icuac. Castris Manfredi ad Lirira posiHs 
comitis deCaserta proditione disiectis, Carolus Sancti Germani nrbem 
custodum incuria ingressns bis mille Saracenos sagittarios cnm mille 
cquitibns raagnaciue Fditum manu ibi in praesidio collocatos snperavit 
hostiumquc in occidione victoriam posnit ''). De regno ct vita ad Bene- 
ventum dimicaturus Manfrcdus Saracenorum pedites sagittarios proe- 
iium inire iussit, eiusdem gcntis equites una cum nobilinm Apulorum 
luanu circum se babuit ^*). Isti quidem equitibns Gcrmanicis adinti 
ria.rBam bostium stragcm cdiderunt, attameu quum turpi Apulorum 
nobilium fuga, victoria Carolo ccderct, Manfrcdus, cui duo cquitcs 
Saraceni una cum Theobaldo nobili quodam Romano apparcbant, ab 
ipsoium latere dc fortuna sua dcspcrans medios in Lostcs ruit ibiquc 
caesus cst. Saraceni cladi snpcrstites Luccriam fugcrnnt. Rege suo 
orbatis non crat spcs fore nt statu suo longius frucrentur; rursns Carolus, 
licet cornm scdem pontifici Romano qnam maxime invisam esse bcnc 
gnarus, ipsis aequi foederis conditioncs dencgandas cssc haud existima- 
vit 3S). Undc specie se in eius fidem pcrmiserunt ; re vera autcm ipsnm 
abhorrcntes simulac ccrtiores facti erant, Conradum iuniorcm de Germa- 
nia advcntare cxsnltabant, arma capiebant atquc regiones Lnccriae vici- 



33) SaU Malasp. ap. Muraf. 8, 620 C. 622 C. Ricord. Malesp. Ib. 1002. 

Frid. ilc Raum. 4, 479. „.,,»,•, einn^iTt 

34) Saba Malasp. ap. Murat. 8, 820 A sciq. R.cord. M.ilesp. ib. 8, 1003 B. 

Frid. de Raum. 4, 46.3 sq. . • , ■ 

3.-») „Sarateni Lueeriae civitatem , personas et bona regis emsdem bene- 
nlacila subiecerunl." Clem. IV. ap. Marl. et Dur. 2, 302 0. (cf. 301 A) Atta- 
I„en salva vila Frid. de Ramn. 4, 544 N. 1. Cf. descripl. Yictor. Carol. ap. 
Burmann. tbes. anii<i. Sicil. Vol. Y, 33. Duc de Lujn. Ia6 iN. 1. 



• ' ^3 ■- 

nas infestubant 3^). Ipsis vero se adianxerunt permulti Hohcnstaufiae 
glntis asseclae , tum Germani tum Itali. Clemens pontifex Carolo 
opcm laturus ducentos equites sub signis abbatis Cassinensis adversus eos 
emisit adeociue expeditionem militum cruce signatorum pronunciavit^^). 
Id quidem incassum, neque Carolus ipse Luceriam m. Maio a. 1268 
obsidens multum profecit, imo Conradi adventu aliorsum vocatus in 
castris militum aliqnot coLortes rclinquere satis habuit^s). Posteaquam 
vcro Conradum victum atqne captum infami iudicio peremcrat raagno cum 
excrcitu ad Luceriara oppugnandara reversus post sex mcnsium obsidio- 
ncm d. 28. m.Aug. a.l270 Saracenos fame morbisque defessos iniectis- 
fluc collo funibus sese subiicicntes in fidcm rccepit^^). 

Attamen ne tunc quidcm regnum ipsis invisum aequo animo tole- 
rabant, hominnmque durissimo regno et Gallorum regis satellitum elfre- 
nata pctulantia, superbia et crudelitate ad incitas rcdactorum magna 
multitudo Luceriam tanquam asylum petens Saracenis spiritus affcrebant. 
Idco posteaquam Carolus cum Ludovico IX. fratre vela in Africam fe- 
cisset, a. 1270, Saraceni a Carolo iterum defccerunt. Haud diu in 
Africa moratus iste a. 1271 ea vi Lnccriam oppugnavit ut, licet Chri- 
stiani rebelles cum Saracenis consociati diutius armis utendum esse sua- 
clercnt, Saraceni Carolo aequam pacis lcgem clam ipsis insinuanti scse 



36) RicorO. Malesp. ap. Murat. 8, 1012 E. 1013 C. Monach. Patar. \h. 
728 C. Raynald. a. 1267 N. 12. 

37) kpist. Clement. ap. ^larten. et Durand. thes. 2, 450 E. 451 A. o7o F. 

Cf. Duc (le Luyn. 156. 

38) D. de Lujn. 1. 1. N. 4 — 6. 

39) Monach. Patav. ap. Murat. 8, 731 E. Saha Malesp. ih. ^,^^^^ ^ ^M- 
Ravnald. 1269 N. L Cf. Davanzati Ct Giustiniani ap. Duc. de Luyn. 157 N. L 3. 

» 

Frid. de Raum. 4, 573. 



}: 



'li 
f-i* 



14 

traderent. Dcdltionc facta duplex regi triljutum solvere lussi neque 
praeterea turbati suut^^). Quod si hanc Caroli immitissimi clementiam 
insolitam miraris, reputes, quaeso, eum, qui iam antea apud Beneven- 
tum victorPapae morem gerere noluerat, Saracenos etiamsi Papae in- 
Yisos adGraeciae imperium armis petendum sibi perutiles futuros aestima- 
\isse; neque vero^ posteaquam illud belli consilium parum processerat, 
Saracenos durius Laberi voluit'"'^). 

Aliter Carolus II eius filius et patre mortuo rex, qui bello adversua 

Araijoniac reges molesto implicitus et sivc a Saracenorum pristino erga 

Suevicae gentis principes studio ad Aragonenses quodammodo pertinento 

sibi timens, sive gratiae Pontifici Romano faciendae causa eos radici- 

tns exterminandos suscepit. Igitur a. 1295 Luceriam obsedit. Sara- 

ceni de regis clementia et aequa pacis lege desperandum esse persuasum 

Labentcs summa constantia et fortitudine urbem defendebant, obsidioqna 

per complures annos ducebatur. Denique seculo decimo tertio exeunto 

nrbs impetu capta est atque Saraceni, quotquot expugnationi superstitea 

religionem patriam abiicere nolebant, trucidati sunt^^^^ Reliqui religioni 

Christianae nomen dantes 3Iaurorum Hispanorum instar marrani appella- 

bantur. Urbis nomen rautatum Sanctaeque Mariae nomen ipsi addi- 

tum e^t ; ecclesia catbedralis a Carolo exstructa summaque benignitatc 

donata eadem noraen Sanctac 3Iariae deTictoria accepit^^^. Nibilorainus 






40) Cf. auctores Italos et Bzovium a. 1271 N.2. laudatos ap. Duc.de Luyn. 

157. De turre Luceriae refecta y.ibid. N. 8. 

41) Davaiizati et Giustiniani ap. D. de Lujn. 158. N. 2. 3. 

42) Guil. de Nangis a. 1300. Cf. auctores Ital. laudat. ap. Duc. de Lujn. 

158. N. 5. 

43) Benedicti XL Epist. ap. Rajnald. a 1303. N. 55, UglielU 9, 314.Gian- 

none 21, 5, 2. ^ 



nonien Luceria Saracenorum praevaluit, nrbisque incolae ingcnio raobili, 
astutia et calliditate insignes diu post eius expugnationem alienigenarum 
notom prae se ferre dicebantur. 

Scd baec hactenus. 

Transeundum enim est ad id, quod scribendi occasionem dedit. 
lo^itur indicenda est meraoria Viri quondara illustris et generosissirai CA- 
ROLI FRIDERICI KREGELII de STERNBACH, qui ante Los 
quadraginta sex annos acaderaiae nostrae benignissime ad corarailitonum 
co^enoruni et assiduorura studia adiuvanda stipendiura legavit annuaque 
oratione raenioriara suam repraesentari iussit. Quare qui nunc isto sti- 
pendio fruitur, Carolus Fridericus Henricus Zurape, Budissen- 
sis, Philol. D. AA. LL. M., raatbeseos studiosus, die XIX. m. Febr. b. 
IX. in anditorio ICtorum ^yde nonnullis quae inprimis in caiisa 
esse videntur quod rnathcmaiica in ffymnasiis 7iostris plerum^ 
f]ue parum succedat'^ verba faciet. Quam orationem VOS, 
RECTOR ACADE3IIAE 3IAGNIFICE, PROCERES UTRIUS- 
QUE REIPUBLICAE GRAVISSLMI 5 C03IMILIT0NES 
HUMANISSDII praesentla VESTRA decorare velitis qua par est 
observantia roaamus. 

V. P. post dorain. Rerain. 3IDCCCXXXXV. 



L I P S 1 A E, 

IITERIS STARITZil, TYPOGR. UNIVERSIT. 



/ 



I 



m- 



\^, 



*»» 



fc, . 




:«; 



/■ 



I,, 



ri 



H' 



* % 




'(^■■•vV^- > 



'<'>i^ 










m^ 






^ 

l^ 






4M 




m 






■^'^- 



<:(^U 



n ■'■ 






i«fc' 



■>'-' 



■vT--'- 'rr^~ 









COLUMBIAUN 




VERSITY 







0032211660 










',->.-. -/ 






:. v-.^' ~ /*i-/ 




1 


i^ 




ifl 


WSS^ 


Si^M 




•^^;^ 






. -C V.." 



■V V_.' i '^- ' 



■■■■>d^'::X 



^5fl 











^wi 



■•-:>^<^. 



^■« 



: ^-if^ 



^9Pfm,m»i 



^^s^ 



-\ ->. 



*^ 



rj^m 



■• / J / \-. >■' - 



•''^.^■.V: 



^-.^ 



A">-»^. 



fe^.^^ 



4i^.-V>-'- 


&1 




7-1 


•V 






■'■'''■ V 


\M, 




H 


^ 




LV.' /V^'^ 


j.f 


■p% 


«H^ 


L>J 




^i/-^/ 



>v.>^ 



-^^^ 



;^^ 



;->w.- 



.■^.■•*->5.